جمال الدين محمد الخوانساري

66

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

موافقت با أحاديث ديگر كه در باب زنا واقع شده . 9532 ما ارتاب مخلص ولا شكّ موقن . شكّ نكرده هيچ مخلصي ، وشكّ نكرده هيچ صاحب يقيني ، يعنى مخلصان حقّ تعالى كه خود را خالص گردانيده‌اند از براي بندگى أو ، وهمچنين آنانكه يقين كامل دارند در معارف أو هرگز ايشان را ريبى وشكّى نبوده در معرفت حقّ تعالى وكسى را كه يك وقتي ريبى وشكّى بوده باشد در آن بمرتبهء اخلاص وايقان نمىتواند رسيد ، واز اينجا ظاهر مىشود كه خليفه وامام كه بايد كه از مخلصان وموقنان باشد نمىشود كه يك وقتي كافر ومشرك بوده باشد مانند خلفاى ثلاثة كه باتّفاق خاصّه وعامّه قبل از اسلام كافر ومشرك بوده‌اند . 9533 ما آمن باللَّه من سكن الشّكّ قلبه . ايمان نياورده بخدا كسى كه ساكن باشد شكّ در دل أو ، ظاهر اينست كه مراد اين باشد كه در ايمان يقيني بايد كه أصلا احتمال خلاف در آن ندهد وظنّ وگمان كه احتمال خلاف در آن باشد هر چند احتمال بعيدى باشد كافى نيست ، وبنا بر اين مراد به « شكّ » مطلق تردّد باشد ودادن احتمال خلاف هر چند احتمال مرجوحى باشد چنانكه آن يكى از معاني « شكّ » است نه « شكّ » بمعنى تردّدى كه طرفين آن مساوى باشد چنانكه معنى مشهورتر آنست زيرا كه ايمان نياوردن صاحب شكّ باين معنى ظاهرست وقابل بيان نيست ، مگر اين كه بر اين حمل شود كه كسى كه شكّ در دل أو يك وقتي ساكن شده باشد وقرار گرفته باشد هرگز ايمان نياورد واين از أموري باشد كه آن حضرت صلوات اللّه وسلامه عليه از راه علم بغيب آن را داند چنانكه فقرهء سابق نيز بايد كه بر اين حمل شود واللّه تعالى يعلم . 9534 ما أنجز الوعد من مطل به .